DUSZPASTERSTWO HARCERZY

CHORĄGIEW KRAKOWSKA ZHP
 

ZWIĄZEK HARCERSTWA POLSKIEGO (ZHP) jest ogólnopolskim stowarzyszeniem, należącym do światowego i europejskiego ruchu skautowego. Należy także do Międzynarodowego Ruchu Skautów Katolickich (ICCS). Rasa, wyznanie czy płeć, pochodzenie społeczne, stan zdrowia, możliwości ruchowe czy intelektualne – nie stanowią bariery w podjęciu harcerskiej przygody i bycia w ZHP. Jest dla każdego, ale nie dla wszystkich – każdy może spróbować, być może jednak nie wszyscy w tej próbie wytrwają. W 2012 liczy: 125 297 osób. W zależności od wieku członkowie ZHP działają w następujących grupach metodycznych:

 

ZUCHY – 6 do 10 lat

HARCERZE I HARCERKI – 11 do 13 lat

HARCERKI I HARCERZE STARSI – 14 do 16 lat

WĘDROWNICZKI I WĘDROWNICY – 16 do 25 lat

INSTRUKTORZY

SENIORZY i STARSZYZNA HARCERSKA

 

Podstawowymi wspólnotami harcerskimi są gromady zuchowe, drużyny harcerskie i wędrownicze. Ich praca kierują drużynowi i jego pomocnicy – przyboczni. 

Naczelnym Kapelanem ZHP jest Ks. Ronald Kasowski z Warszawy. Jako Kapelan Krakowskiej Chorągwi (jednej z 17 w Polsce) pracuję od 28 maja 2012 roku, tj. od momentu nominacji na to stanowisko przez J.Em. Ks. Kard. Stanisława Dziwisza. „Celem służby rzymskokatolickiego Kapelana Chorągwi jest sprawowanie posługi religijnej na rzecz członków ZHP, działanie na rzecz ich rozwoju duchowego i religijnego, współudział w ich wychowaniu do odpowiedzialności i społecznej dojrzałości, w poszanowaniu godności człowieka. Kapelan buduje i organizuje współpracę pomiędzy Komendą Chorągwi i odpowiednią władzą kościelną. Jest z harcerzami podczas obozów i zbiórek, kiedy dzieje się dla harcerstwa cos ważnego, pomaga drużynowym i instruktorom w przekazywaniu w sposób właściwy ideałów harcerskich.  

Rola kapelana ma wymiar dwuaspektowy. Na pierwszym miejscu stoi przede wszystkim troska o "zaspokajanie" potrzeb religijnych harcerzy. Wyraża się ona w posłudze duszpasterskiej: organizacja i celebrowanie Mszy Św. czy też sakramentu pokuty, a także w obecności kapelana w harcerskim środowisku np. podczas obozów i biwaków. 

Drugi wymiar to stała obecność wśród harcerzy i wspólne rozważanie Prawa Harcerskiego. Kapelan powinien więc być nie tylko duszpasterzem, ale także swoistym autorytetem w wielu dziedzinach, także tych harcerskich. Dlatego powinien starać się włączać w pracę metodyczną i programową harcerstwa. Zdobywać stopnie harcerskie i instruktorskie. 

Kapelan harcerski to również opiekun duchowy. Harcerstwo jest organizacją wychowawczą, która ma kształtować młodego człowieka, dlatego kapelan powinien być też wychowawcą. Miejsce kapelanów na tej płaszczyźnie jest bezdyskusyjne ponieważ łączy się z istotą Harcerstwa i z wychowaniem.

Harcerstwo od 100 lat pomaga młodym ludziom kształtować swoje charaktery w duchu chrześcijańskich wartości. Zachęca i zobowiązuje do podjęcia całym życiem służby Bogu, Polsce i bliźniemu. Dla pełniejszego wypełnienia tej misji od początku realizowana jest we współpracy z RODZICAMI !!! oraz bardzo ważnym partnerem z KOŚCIOŁEM RZYMSKOKATOLICKIM.

 

Chorągiew Krakowska ZHP terytorialnie pokrywa się w całości z diecezją krakowską. Swoim zasięgiem obejmuje także: hufce leżące na terenie diec. tarnowskiej, diec. bielsko-żywieckiej;

Łącznie w Chorągwi Krakowskiej jest: 6464 osób, w tym:

ZUCHY – 1038

HARCERZE – 1669

HARCERZE STARSI – 1450

INSTRUKTORZY – 1404

SENIORZY – 222

Z podziałem: 3716 dziewcząt i 2748 mężczyzn

Nie posiadam żadnych danych nt wyznawanej wiary i religijności. Mam zamiar w przyszłości „zbadać” przy współpracy Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego tzw. religijność harcerzy.

Głównym Ośrodkiem Duszpasterskim w Chorągwi jest obecnie Harcerskie Schronisko na Głodówce jak i z racji mojego miejsca zamieszkania Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach. Na Głodówce znajduje się Kaplica BŚP i bł. Wincentego Frelichowskiego, tam organizowane są kursy min drużynowych w skład których wchodzą obligatoryjnie zajęcia z wychowania duchowego jak np. „Biblia przy kominku”, czy wychowanie duchowe w drużynach Nieprzetartego Szlaku czyli w drużynach osób niepełnosprawnych. W ramach różnego rodzaju szkoleń ogólnopolskich biorą udział w nich także harcerze z naszej chorągwi.

Na głodówce, co roku organizowane są obozy dla kleryckich kręgów harcerskich oraz spotkania Inspektoratów Wychowania Duchowego.

W tym roku zorganizowaliśmy konferencje nt:

1. Wychowanie duchowe w ZHP

2. Pełnić służbę Bogu

3. Nie wiem czy jesteś Boże

W których łącznie wzięło udział 163 harcerzy i harcerek.

W Sanktuarium służymy pomoca harcerzom z innych organizacji!!!

 

WYCHOWANIE  DUCHOWE

Wśród głównych celów, sformułowanych w Statucie ZHP, Związek nasz stawia sobie stworzenie warunków do wszechstronnego intelektualnego, społecznego, duchowego, emocjonalnego i fizycznego rozwoju człowieka. Każda z tych płaszczyzn doskonalenia się jest bardzo ważna.

Celem wychowania duchowego w ZHP jest pomoc młodym ludziom w rozwoju ich życia wewnętrznego, które prowadzi do odkrycia pełni człowieczeństwa i odpowiedzialnego pełnienia ról społecznych. 

„Wychowanie w ZHP opiera się na normach moralnych, wywodzących się z uniwersalnych, kulturowych i etycznych wartości chrześcijańskich, kształtuje postawy szacunku wobec każdego człowieka... (Statut ZHP rozdz. 2 § 3 pkt 3)

Odwołujemy się tu do uniwersalnego i niezmiennego kanonu wartości harcerskich, zapisanych w Obietnicy i Prawie Zucha oraz Przyrzeczeniu i Prawie Harcerskim, a także w tworzonej przez dziesiątki lat kulturze naszej organizacji. Z nich właśnie wypływają cele harcerskiego wychowania, formułowane bezpośrednio w drużynach harcerskich i gromadach zuchowych. Tradycyjne i uniwersalne wartości odnajdujemy więc w aktualnych i nowoczesnych programach działania drużyn i gromad, w zadaniach wynikających z potrzeb, zainteresowań oraz pragnień dzieci i młodzieży. Wartości te tworzą kodeks postępowania oraz kształtują styl życia członków ruchu harcerskiego, przy czym każdemu z nich pozwalają stworzyć osobistą drogę ich realizacji. Nasze najważniejsze wartości nakreślają drogę realizacji ideału harcerskiej służby rozumianej jako:

służba Bogu - wynikająca z osobistego stosunku do duchowych wartości życia, takich jak miłość, prawda, dobro, sprawiedliwość, wolność, piękno, przyjaźń, braterstwo, wiara, nadzieja; z lojalności wobec religii, która je wyraża i z akceptacji obowiązków, które z niej wynikają,

służba Polsce - wynikająca z poczucia przynależności do wspólnoty narodowej i kulturowej, z miłości Ojczyzny, z poczucia dumy i godności narodowej, z szacunku dla państwa i jego historii,

- służba sobie i innym - wynikająca z osobistej odpowiedzialności za indywidualny rozwój oraz osobistego stosunku do społeczeństwa, z poczucia odpowiedzialności za rodzinę, lokalną społeczność, kraj i cały świat.

 

1. Rozwój duchowy jest integralną częścią metody skautowej i nie może być realizowany w oderwaniu od niej.

2. Nie istnieje prawdziwy skauting bez rozwoju duchowego.

3. Skauting unika używania sformułowań dogmatycznych i „szkolnego" tłumaczenia kwestii duchowych.

4. Wymiar duchowy w skautingu powinien łączyć ludzi, a nie dzielić.

5. Skauting w tworzeniu metod korzysta z opracowanych przez tradycyjne religie form, które wspomagają wzrastanie duchowe.

„God are you still in there?" - materiały aktywizujące wychowanie duchowe WOSM

Rozwój duchowy to sfera szczególna. Z jednej strony dlatego, że związana jest z kształtowaniem bardzo osobistych uczuć i postaw, z drugiej zaś dlatego, że w ciągu minionych dziesięcioleci działania w zakresie wychowania duchowego uwarunkowane były sytuacją, w jakiej przyszło naszej organizacji funkcjonować. 

Czym jest rozwój duchowy i religijny?

Rozwój duchowy i religijny to rozwój swego wnętrza; to nieustanne poszukiwanie dobra; prawdy, piękna, sprawiedliwości, odkrywanie ważnych w żuciu wartości oraz dążenie do ich realizacji. To dążenie do poszukiwania głębszego zrozumienia i pełniejszego kierowania się w życiu określonym systemem wartości. Jest sięganiem poza samego siebie i poza bezpośrednie doświadczenia w kierunku tego, co transcendentne, absolutne - w kierunku Boga. To poznawanie własnych emocji; nauka wyrażania uczuć, to dochodzenie do tego, co dobre, a co złe. To podstawa kształtowania moralności.

Rozwój religijny to jakby następny krok na drodze duchowych poszukiwań. Poszukując odpowiedzi na pytanie o sens życia, o motywy naszego postępowania, wielu ludzi odnajduje ją w treściach głoszonych przez konkretną religię. Religijność człowieka to jego stosunek do Boga, do rzeczywistości nadnaturalnej, którą odkrywa przez dążenie ścieżką wytyczoną przez tradycję danej religii. Należy wtedy podjąć decyzję o realizacji wartości i zasad moralnych według wskazań głoszonych przez wybraną religię, co sprawia, że duchowość rozwija się w ściśle określonym kierunku, według bardzo konkretnych wskazówek.

Wychowanie duchowe to chyba najtrudniejsza ze sfer podejmowanych w harcerskiej pracy. Tu nie ma jedynie słusznych odpowiedzi czy podpowiedzi. Powodzenie wychowania duchowego zależy od szczególnej roli Instruktorów, którzy powinni rozwijać przede wszystkim swoją duchowość.

 

1. Rozwój duchowy jest integralną częścią metody skautowej i nie może być realizowany w oderwaniu od niej.

2. Nie istnieje prawdziwy skauting bez rozwoju duchowego.

3. Skauting unika używania sformułowań dogmatycznych i „szkolnego" tłumaczenia kwestii duchowych.

4. Wymiar duchowy w skautingu powinien łączyć ludzi, a nie dzielić.

5. Skauting w tworzeniu metod korzysta z opracowanych przez tradycyjne religie form, które wspomagają wzrastanie duchowe.

„God are you still in there?" - materiały aktywizujące wychowanie duchowe WOSM

 

W ciągu ostatnich lat działania harcerzy w Chorągwi Krakowskiej wykształciło się wiele form pracy wspomagających wychowanie duchowe. 

Udział w:

Biała Służba

Betlejemskie Światło Pokoju (od III niedzieli Adwentu) - ,, Odważ się być dobrym". 

Pielgrzymce Harcerzy ZHP na Jasną Górę (maj) 

Organizowanie Mszy harcerskich (zakończyliśmy prace nad rytuałem harcerskiej Mszy św.) 

Rekolekcje (dla kogo?)

Dzień Myśli Braterskiej – Święto Patrona Polskich Harcerzy Bł. Ks. phm. Stefana Frelichowskiego 

Dzień Patrona Skautingu św. Jerzego

Dzień Papieski

22 października – wspomnienie bł. Jana Pawła II

Święta państwowe i kościelne - 3. maja, 15. Sierpnia, 1. listopada, 11. listopada

6 stycznia – Święto Trzech Króli

Warta honorowa przy Grobie Pańskim

Każdego roku wyjazd do Włoch szlakiem II Polskiego Korpusu gen. Andersa (pielgrzymka do Rzymu i Watykanu – spotkanie z Ojcem Świętym), do Bredy na grób gen Maczka.

Obozy (Msza św. niedzielna, I Piątek miesiąca)

Inauguracja i zakończenie roku pracy harcerskiej

 

To tylko niektóre formy pracy wspomagających wychowanie duchowe. Nie lekceważmy mocy oddziaływania harcerskich metod wychowania na duchowość dzieci i młodzieży. Rozwijajmy formy pracy najlepiej jak umiemy. 

Pomimo przemian, które nastąpiły w ZHP w ostatnich kilkunastu latach, wychowanie duchowe nadal nie jest naszą najmocniejszą stroną. Nie mamy interpretacji elementarnych pojęć związanych z tą sferą wychowania ani precyzyjnie określonych narzędzi metodycznych. Wielu drużynowych pomija milczeniem problem duchowości swoich wychowanków, licząc na to, że sami sobie z tym poradzą. Jeżeli ktokolwiek z instruktorów podjął się kształtowania duchowości podopiecznych, robi to intuicyjnie, korzystając z samodzielnie opracowanych materiałów skautowych lub czerpiąc z dorobku duchowych tradycji chrześcijaństwa. Działalność instruktorów na tym polu zaowocowała utworzeniem wielu różnych interpretacji takich pojęć, jak „duchowość", „religijność", „służba Bogu". Nie ma jednolitego poglądu na ten temat. Każdy z nas sam poszukuje odpowiedzi na pytanie: Jakimi ścieżkami winno kroczyć wychowywanie duchowe i religijne w ZHP?

 

Niestety jeszcze nie przez wszystkich kapłanów harcerstwo w wydaniu ZHP jest postrzegane jako partner w wychowaniu. Często wynika to bagażu historii, który dźwigamy. Nie jest on czymś czym mamy się chwalić, ale jest. Jest przede wszystkim przestrogą a nie legendą. Nieporozumienia wynikają także z nieznajomości specyfiki działania naszej organizacji.

Drodzy Bracia Kapłani! Jeśli do drzwi waszej plebanii zapukają młodzi ludzie w mundurach harcerskich, spójrzcie na nich jak Chrystus, z miłością. Niech to spojrzenie z miłością będzie zwiastunem nadchodzącego Boga, by w tym spojrzeniu dostrzegli światło Dobrej Nowiny. Zanim zwrócą się do was z czymkolwiek, dajcie im światło swego człowieczeństwa i kapłaństwa. Często będą to wasi parafianie, ale nie tylko; wasi uczniowie z katechezy w szkole; 

Jeżeli harcerze przyjdą do was, to z intencją współpracy i uczynienia swego środowiska lepszym. Starajcie się dostrzec, „czego im jeszcze brakuje, aby mogli dążyć do czegoś więcej” jak mówił błogosławiony Jan Paweł II. Myślę, że to „spojrzenie z miłością” troskliwego pasterza pomoże wielu harcerzom zmobilizować się do pracy nad sobą i podźwignięcia się ze słabości i braków.

  Harcerze przyjdą do Was, Czcigodni Księża z konkretnymi propozycjami współpracy, niektóre z nich mają już swoją piękną tradycję – tych wyżej wymienionych jak BŚP, DP, DMB, jest wiele innych środowiskowych inicjatyw związanych z przeżywaniem młodości w harcerstwie, czy też propozycji angażowania się na rzecz parafii i ludzi miasta, w którym żyją i pracują.